Σχολικοί λαχανόκηποι: Καλλιεργώ μέρος της τροφής μου

ntinoulaxanokipoi

(Κατεβάζετε το βιβλίο σε pdf πατώντας πάνω στην εικόνα)

Με την παρούσα συλλογική έκδοση, που είναι ο τελευταίος από τους στόχους που είχαμε θέσει κατά την ίδρυση του Δικτύου το 2012, επιβεβαιώνεται ότι οι σχολικοί λαχανόκηποι είναι κατάλληλοι χώροι όπου εκτός από τις ιδέες της Αστικής Γεωργίας αναπτύσσονται οι ψυχοκινητικές δεξιότητες των μαθητών, διαμορφώνονται σχέσεις των μαθητών και της φύσης αλλά βελτιώνονται και οι μεταξύ τους σχέσεις. Μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων εργάζεται πάνω σε ένα κοινό στόχο. Οι νεαροί καλλιεργητές μαθαίνουν πρακτικές που προωθούν την ιδέα της σωστής διατροφής, την αξία διατήρησης των παραδοσιακών σπόρων, απομακρύνουν την ανασφάλεια της πείνας και της επισιτιστικής κρίσης. Μαθαίνουν να προσφέρουν τα προϊόντα του Κήπου τους, να τα αξιοποιούν «επιχειρηματικά» και σε μερικές περιπτώσεις να τα μετατρέπουν σε νόστιμα φαγητά. Μέντορες σε αυτήν την προσπάθεια, οι καθηγητές τους, οι συγγραφείς αυτούτου βιβλίου…

Ιωάννα Ντίνου,
Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής
Αύγουστος 2015

Posted in Δράσεις σχολείων, Υλικό | Tagged , , , | Leave a comment

Βότανα- Οδηγός δραστηριοτήτων

Μπορείτε να κατεβάσετε τον Οδηγό δραστηριοτήτων για τα Βότανα, που δημιουργήθηκε στα πλαίσια του Εθνικού Θεματικού Δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του ΚΠΕ Μακρινίτσας «Τα βότανα στη ζωή μας». Περιέχει εκπαιδευτικό υλικό για Προσχολική, Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση χρήσιμο σε προγράμματα σχετικά με τον σχολικό κήπο και ιδιαίτερα τα βότανα.

Ποικίλο εκπαιδευτικό υλικό, σχετικούς συνδέσμους αλλά και εργασίες σχολείων θα βρείτε στον ιστότοπο του Εθνικού Δικτύου http://mvotana.weebly.com/.

herb1.jpg

Posted in Βοτανική, Δίκτυα, Υλικό | Tagged , | Leave a comment

Ένας συλλογικός τόμος για τους σχολικούς κήπους

Με ιδιαίτερη χαρά σας παρουσιάζουμε το Συλλογικό Τόμο, αποτέλεσμα εξαιρετικών ιδεών, δράσεων και καλών πρακτικών που εφάρμοσαν τα σχολεία της Γ΄Αθήνας στο πλαίσιο του Τοπικού Θεματικού Δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης “Ο σχολικός κήπος των χρωμάτων και των αρωμάτων”. Την επιμέλεια του τόμου έκανε η Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της ΔΠΕ Γ΄ Αθήνας κα Ελένη Νιάρχου.

6448565485845485844586

Πατώντας εδώ μπορείτε να διαβάσετε και να κατεβάσετε ένα ένα τα κεφάλαια.

Πατώντας εδώ μπορείτε να κατεβάσετε ολόκληρο τον τόμο σε pdf.

(ΠΑΤΗΣΤΕ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΚΑΘΕ  ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΤΗ ΔΕΙΤΕ)

 

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ

ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ

Posted in Δράσεις σχολείων, Δίκτυα, Υλικό | Tagged , | Leave a comment

Δώδεκα φυτά που αξίζει να καλλιεργήσετε δίπλα στις ντομάτες σας

ntomates-fyta-kalliergeia-130805

Καλλιεργείτε ντομάτες στον κήπο ή στο μπαλκόνι σας; Εάν όχι, διαβάστε πώς μπορείτε να το κάνετε εδώ και απολαύστε το νοστιμότερο λαχανικό του καλοκαιριού από το δικό σας μποστάνι.

Μαζί με την ντομάτα μπορείτε όμως να καλλιεργήσετε και άλλους σπόρους. Η καλλιέργεια«φιλικών» φυτών μαζί υποτίθεται ότι βελτιώνει την ανάπτυξη και το άρωμά τους, ενώ τα προστατεύει από τα παράσιτα.

Διαβάστε ποια είναι 12 φυτά που μπορείτε να καλλιεργήσετε μαζί με τις ντομάτες στον κήπο ή τη βεράντα σας.

1. Μπουράντζα

Η μπουράντζα (Borago officinalis – Βοράγινο το φαρμακευτικό) είναι φυτό ιθαγενές στην περιοχή της Μεσογείου, αλλά έχει εισαχθεί σε πολλές άλλες περιοχές. Τον χειμώνα ξεραίνεται αλλά την άνοιξη βλασταίνουν καινούργια βλαστάρια από τους σπόρους του προηγούμενου φυτού. Τα φύλλα του είναι βρώσιμα και καλλιεργείται σε πολλούς κήπους στην Ευρώπη για αυτόν το σκοπό. Επίσης από του σπόρους του εξάγεται ένα αιθέριο έλαιο που χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική για την αντιθρομβωτική του δράση.

Η μπουράντζα υποτίθεται ότι απομακρύνει τα σκουλήκια της ντομάτας. Δοκιμάστε τη.

2. Φαγώσιμοι βολβοί

3. Κατιφέδες

Οι κατιφέδες του γένους Tagetes υποτίθεται ότι διώχνουν τα παράσιτα του κήπου. Παράγουν την φωτοτοξίνη άλφα-terthieny που μειώνει τους νηματώδεις κόμβου ρίζας στο έδαφος.

4. Νεροκάρδαμο

Το νεροκάρδαμο προέρχεται από την Ευρώπη, αλλά μπορεί να βρεθεί επίσης σε πολλά μέρη στη Βόρεια Αμερική. Το φυτό έχει μακριά γωνιώδη κλαδιά με εντυπωσιακά σκούρα πράσινα φύλλα. Η περίοδος ανθοφορίας του είναι από το Μάιο ως τον Σεπτέμβριο.

Το νεροκάρδαμο είναι ένα αποτοξινωτικό βότανο βαρέων μετάλλων και πλούσια πηγή χλωροφύλλης για τον καθαρισμό του αίματος.

5. Βασιλικός

6. Καλέντουλα

Η Καλέντουλα είναι μονοετές φυτό με άνθη έντονα κίτρινα ή πορτοκαλί. Είναι συγγενικό φυτό με τη μαργαρίτα. Η περίοδος ανθοφορίας της είναι πολύ μεγάλη και κρατάει από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Οκτώβριο. Η Καλέντουλα αναπτύσσεται κυρίως σε χαμηλότερα υψόμετρα και συναντάται σε χωράφια, πλαγιές και άκρες δρόμων. Χρησιμοποιείται επίσης και ως καλλωπιστικό.

7. Καρότα

Φυτεύουμε καρότα νωρίς στην περίοδο σποράς πριν βγουν οι πρώτες ντομάτες. Βάζουμε ακόμα μια σπορά πριν βγει η τελευταία φουρνιά ντομάτες.

8. Πιπεριές

Μπορούμε να φυτέψουμε πράσινες και κόκκινες πιπεριές μαζί με τις ντομάτες μας.

9. Φασκόμηλο

10. Κρεμμύδια

11. Σκόρδο

12. Μαρούλια

Τα μαρούλια και τα υπόλοιπα φυλλώδη λαχανικά στην ίδια γλάστρα με τις ντομάτες λειτουργούν ως ζωντανό αχυρόστρωμα διατηρώντας το έδαφος υγρό και δροσερό. Μειώνουν επίσης της πιθανότητες διάδοσης ασθενειών.

Μπορείτε να πειραματιστείτε με τις πιο πάνω καλλιέργειες και να προσθέσετε νόστιμα συστατικά στις καλοκαιρινές σαλάτες και τα ποτά σας.

 

Αναδημοσίευση από econews

Posted in Κηποτεχνία | Tagged , , | Leave a comment

Οδηγός λαχανόκηπου

Πατήστε πάνω στην εικόνα για να κατεβάσετε σε pdf τον Οδηγό που επιμελήθηκε ο Περιβαλλοντικός Όμιλος Σαλαμίνας “Perivos”.

laxanokipos

Posted in Υλικό | Tagged , | Leave a comment

Το ξύπνημα της φράουλας

του Άντυ Παξινού από τους http://www.bostanistas.gr/

Η φράουλα ανήκει στην οικογένεια των Ροδοειδών (Rosaceae) και κατάγεται από τη Χιλή. Λόγω της υπερβολικής γλυκάδας στη γεύση και στο άρωμά της, είναι από τα αγαπημένα φρούτα των περισσότερων και παρόλο που είναι πολύ ευαίσθητη, συνεπώς και ακριβή, δεν είναι καθόλου δύσκολο να καλλιεργηθεί.

Photo: urbangardenresource.com
Photo: urbangardenresource.com

Ως φυτό σχηματίζει μικρή ρίζα, επομένως είναι ιδανική να καλλιεργηθεί σε κρεμαστές ή κάθετες γλάστρες. Επιπλέον το ύψος της την προστατεύει από τα έντομα του εδάφους, που λιγουρεύονται τις φράουλες όσο και εμείς, προκαλώντας τη μοναδική δυσκολία της καλλιέργειάς τους. Μπορούμε ακόμα να τα τις προστατέψουμε σκεπάζοντας τις με σήτα, που θα εμποδίσει τη ζημιά από τα έντομα.

Επειδή οι φράουλες έχουν μικρό ριζικό σύστημα, χρειάζονται συχνό πότισμα. Γι’ αυτόν τον λόγο θα επιλέξουμε χώμα με περισσότερη τύρφη, ώστε να συγκρατεί πιο αποτελεσματικά την υγρασία. Θα ξεκινήσουμε τις φράουλες από σπορόφυτα ή από σπόρους. Εάν επιλέξουμε σπόρους, τότε πρέπει να τοποθετήσουμε τα σποράκια στο ψυγείο για 4 εβδομάδες πριν τα σπείρουμε. Αυτό είναι αναγκαίο γιατί η φράουλα με αυτό τον τρόπο αντιλαμβάνεται το τέλος τους χειμώνα και ενεργοποιεί το ριζικό τις σύστημα. Για αυτό και η ιδανικότερη εποχή για καλλιέργεια φράουλας, είναι τώρα, η άνοιξη.

Photo: agrimatco.lv
Photo: agrimatco.lv

Θα τις τοποθετήσουμε σε ένα σημείο που θα τις βλέπει ο ήλιος μόνο το απόγευμα και το πρωί – το μεσημέρι προτιμούν την σκιά καθώς ξεραίνονται με την υπερβολική ζέστη. Το πρώτο έτος, η φράουλα θα αναπτύξει κυρίως τη ρίζα και τα φύλλα τις και θα παράγει λίγους καρπούς. Καθώς όμως είναι πολυετές φυτό, από το δεύτερο έτος και έπειτα θα παράγει περισσότερους. Αρκεί να την προστατέψουμε από τις παγωνιές του χειμώνα, ώστε να μη πάθει ζημιά η ρίζα του φυτού.

Η φράουλα, εκτός από σπόρο, αναπτύσσει και παραφυάδες. Δηλαδή βλαστάρια που δημιουργούνται από το φυτό ως κλαδιά, με σκοπό να πολλαπλασιαστεί. Οι παραφυάδες θα αναζητήσουν ένα κομμάτι χώμα, ώστε να ριζώσουν και να γίνουν με τη σειρά τους νέα φυτά. Μπορούμε να θάψουμε τις νέες παραφυάδες σε κυπελάκια με λίγο χώμα, δίπλα από το φυτό μας. Ύστερα από 1 με 2 εβδομάδες, μόλις ριζώσουν να τα κόψουμε από το αρχικό φυτό, μπορούμε να τα μεταφυτεύσουμε σε νέες ανεξάρτητες γλάστρες. Με αυτόν τον τρόπο θα έχουμε και θα απολαμβάνουμε όλο και περισσότερες φράουλες και παράλληλα οι παραφυάδες θα πάψουν να απορροφούν δύναμη από τα αρχικά μας φυτά.

Photo: 66squarefeet.blogspot.com
Photo: 66squarefeet.blogspot.com

Υπάρχουν αρκετές ποικιλίες για παραγωγικές φράουλες αλλά δε θα πρέπει αγνοήσουμε και τις αυτοφυείς άγριες φράουλες της χώρας μας. Μπορεί να υστερούν σε μέγεθος αλλά είναι πολύ πιο ανθεκτικές στις υψηλές θερμοκρασίες και το ξηρό κλίμα της περιοχής μας. Επομένως η καλλιέργεια τους είναι πιο εύκολη, με μικρότερη χρήση νερού και περισσότερο ανθεκτικές στα έντομα. Τέλος, οι άγριες φράουλες μπορεί να είναι λιγότερο παραγωγικές αλλά είναι πολύ πιο πλούσιες σε γεύση, άρωμα και ιχνοστοιχεία.

Posted in Βοτανική | Tagged , , | Leave a comment

Η επανάσταση στη διατροφή μας ξεκινάει από το σχολείο

—της Έλενας Δάναλη—

124564_214628

Να κάτι σε αυτή την χώρα που μας κάνει αισιόδοξους για το μέλλον: Εκατοντάδες σχολικοί λαχανόκηποι έχουν «ξεφυτρώσει» στις αυλές νηπιαγωγείων και δημοτικών σχολείων σε όλη την Ελλάδα και χάρη στην πρωτοβουλία και το κέφι δασκάλων, παιδιών και γονιών πολλαπλασιάζονται με πολύ γρήγορους ρυθμούς.

veget

Είχαμε το προνόμιο να συναντήσουμε δύο από τα ομορφότερα παραδείγματα αστικών σχολικών λαχανόκηπων στον A’ Νηπιακό Σταθμό Αγίου Ιωάννη Ρέντη και στο 14ο Δημοτικό Σχολείο Αιγάλεω. Εκεί, δάσκαλοι, γονείς και παιδιά δημιούργησαν και συντηρούν τον λαχανόκηπο του σχολείου τους συμμετέχοντας «όλοι επί ίσοις όροις», όπως τονίζει o Παναγιώτης Παπαδόπουλος, μπαμπάς εθελοντής κηπουρός, που μας εξηγεί πως «Το κλειδί στην όλη προσπάθεια είναι ο ενθουσιασμός και η στήριξη των δασκάλων και του Συλλόγου Γονέων του σχολείου μας».

124498_214442

Ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος, εθελοντής κηπουρός, πηγαίνει στον κήπο με τις κόρες του μέχρι και το Σάββατο το πρωί για να ποτίσουν τα λαχανικά αν χρειαστεί!

«Πώς σας ήρθε να ξεκινήσετε μία τέτοια ιδέα;» ρωτήσαμε τη Χριστίνα Καρκάνη και τη Δώρα Βαγενά, δασκάλες στο 14ο Δημοτικό Σχολείο Αιγάλεω, όπου στα ελάχιστα διαθέσιμα τετραγωνικά μέτρα της αυλής τους τα παιδιά συντηρούν μεγάλη ποικιλία από εποχικά λαχανικά, αλλά και ελληνικές ποικιλίες από κουκιά, ρεβίθια, λούπινα.«Θέλαμε να κάνουμε κάτι μαζί με τα παιδιά για να τους μάθουμε τα ξεχασμένα ελληνικά φυτά, αλλά και να τα βοηθήσουμε να εξοικειωθούν με όλα τα στάδια παραγωγής της τροφής τους. Έτσι μαθαίνουν σιγά-σιγά ότι η φρεσκοκομμένη σαλάτα και τα βραστά παντζάρια από τον κήπο είναι φαγητό», μας εξηγούν όσο ετοιμάζουν τη μαρουλοσαλάτα (από τον κήπο τους) που θα συνοδέψει το μεσημεριανό φαγητό των μαθητών.

Στον Α’ Νηπιακό Σταθμό Αγ. Ιωάννη Ρέντη, με τη βοήθεια και τη συμμετοχή δασκάλων, γονιών, αλλά και παππούδων (που θυμούνται πολύ καλά ότι η γη παράγει την τροφή και όχι η βιομηχανία), οι μαθητές τους τελευταίους μήνες της σχολικής χρονιάς τρώνε κάθε μέρα ντοματοσαλάτα από τις ντομάτες που μαζεύουν μόνοι τους από τον κήπο τους. «Με ρωτάνε οι γονείς τι κάνω και τα παιδιά τους τρώνε εδώ τα φασολάκια. Τίποτα δεν κάνω, μόνα τους τα κάνουν όλα. Εκείνα τα φυτεύουν, εκείνα τα μαζεύουν και μου τα φέρνουν. Εγώ απλά τους τα μαγειρεύω»,λέει η μαγείρισσα που καθημερινά ετοιμάζει φαγητό για εκατοντάδες παιδιά όλων των παιδικών σταθμών του Δήμου Ρέντη.

124552_214600

Στους σχολικούς λαχανόκηπους συμβαίνει ήδη μια πελώρια επανάσταση: τα παιδιά (η επόμενη γενιά καταναλωτών τροφής δηλαδή!) μαθαίνουν να φυτεύουν, να τσαπίζουν, να ποτίζουν και να συγκομίζουν (άρα να παράγουν) φρέσκια, καθαρή τροφή εποχής, χωρίς χημικά που δηλητηριάζουν την υγεία ανθρώπων και περιβάλλοντος. Συμμετέχοντας σε κάθε βήμα της διαδικασίας παραγωγής έστω μέρους της τροφής τους, τα παιδιά μαθαίνουν να κάνουν καλύτερες διατροφικές επιλογές ξεκινώντας από τα πιο απλά: να αναγνωρίζουν τα φρέσκα λαχανικά ως τροφή και να ξεχωρίζουν την εποχικότητά τους. Το χειμώνα τρώμε μαρούλια, παντζάρια, μπρόκολα και σπανάκι και το καλοκαίρι ντομάτες, μελιτζάνες και πιπεριές. Τόσο απλά και τόσο καθαρά!

«Τι παραπάνω χρειάζεστε;», ρωτάμε τους δασκάλους. «Να έρθουμε σ’ επαφή με άλλα σχολεία που έχουν μεγαλύτερη εμπειρία σε λαχανόκηπους ή με σχολεία που θέλουν τώρα να ξεκινήσουν».Δικτύωση επιθυμούν οι δάσκαλοι. Δικτύωση και αλληλεπίδραση. Γιατί πιστεύουν το έργο που κάνουν και θέλουν να το αναπτύξουν περισσότερο, να το εξελίξουν, να το διευρύνουν και να πολλαπλασιάσουν τα αποτελέσματά του. Επειδή και σε αυτή την περίπτωση: όσο πιο πολλοί τόσο πιο καλά, για όλους!

Κάντο και εσύ στο σχολείο σου!

Επικοινώνησε μαζί μας στο 210 3806374 & 375 και θα συναντηθούμε για να συζητήσουμε από κοντά την πρωτοβουλία σχολικού λαχανόκηπου που έχεις ήδη ξεκινήσει ή αυτή που θέλεις να ξεκινήσεις.

Πηγή: Greepeace-Ελλάδα

Posted in Βοτανική, Κηποτεχνία | Tagged , , | Leave a comment